Fazla mesai nedir?
Haftalık yasal çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma (fazla mesai) sayılır. Fazla çalışma yapan işçiye, her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 zamlı tutarı ödenir. İşçinin onayı gerekir; ayrıca bir yılda yapılabilecek fazla çalışma süresi 270 saatle sınırlıdır. Sözleşmede haftalık 45 saatten az çalışma belirlenmişse, 45 saate kadar olan ek çalışmalar fazla sürelerle çalışma olarak yüzde 25 zamlı ödenir.
Saatlik ücret nasıl bulunur?
Yaygın uygulamada aylık ücret 30 güne ve günlük normal çalışma saatine bölünür. Haftada 45 saat için günlük 7,5 saat varsayılır; böylece aylık 225 saat esas alınır. Formül: saatlik ücret = aylık brüt ücret ÷ 225.
Hesaplama örneği
Aylık brüt maaşı 22.500 TL olan bir çalışanın saatlik ücreti 22.500 ÷ 225 = 100 TL’dir. %50 zamlı mesai saati ücreti 150 TL olur. Ay içinde 10 saat fazla mesai yapıldıysa ek ödeme 10 × 150 = 1.500 TL brüt olur. Bu tutar da vergi ve SGK kesintisine tabidir; net karşılığı kesinti oranınıza göre daha düşük olacaktır.
Dikkat edilecek noktalar
- Yan haklar (yemek, yol, prim) düzenli ödeniyorsa bazı uygulamalarda saatlik ücret hesabına dahil edilir.
- Fazla mesai yerine işçinin talebiyle zamlı süre kadar serbest zaman kullanılabilir.
- Hafta tatili ve genel tatil çalışmaları ayrı kurallara tabidir.
Bu araç genel kuralları kullanır; iş sözleşmeniz ve toplu iş sözleşmesi daha lehe hükümler içerebilir.